Vera Dragutinović, devojčko prezime Vaskovska je diplomirani inženjer arhitekture koja, iako u penziji, još uvek radi na projektovanju i izvođenju radova na objektima. Živi i radi u Vladičinom Hanu, a rođena je u jednom od najlepših delova glavnog grada Severne Makedonije, blizu gradskog parka, u Skoplju. Osnovnu i srednju školu završila je u rodnom gradu, kao i Arhitektonsko građevinski fakultet. Njen prvi posao bio je u odeljenju projektantskog biroa Rudarskog instituta iz Zemuna u Skoplju. Davne 1982 godine ljubav je dovodi u Vladičin Han, odakle je njen suprug, gde i danas živi sa porodicom. Njen najveći uspeh i bogatstvo su troje dece dve ćerke i sin, koji su formirali svoje porodice, tako da je, kako kaže, dobila još jedne ćerku i dva sina, a ima i petoro unučadi. Član je udruženja „Goce Delčev“ u Vranju od njegovog osnivanja.
Danas, posle više od četrdeset godina rada u arhitekturi i graditeljstvu, Vera Dragutinović svoju profesiju doživljava kao spoj znanja, umetnosti, odgovornosti i velikog profesionalnog i životnog iskustva.
– Arhitektura za mene nikada nije bila samo crtanje planova i projektovanje objekata. Ona je, pre svega, stvaranje prostora u kome ljudi žive, rade, odrastaju i provode važne delove svog života. Zato smatram da arhitekta ne oblikuje samo zgrade već, na izvestan način, utiče i na kvalitet života ljudi. Kada ulazim u novi projekat, najpre nastojim da razumem čoveka za koga stvaram, njegove potrebe, način života i očekivanja. Podjednako su važni lokacija, okruženje, namena objekta, funkcionalnost, izbor materijala, konstruktivna rešenja i mogućnosti realizacije. Tehnologije i trendovi se menjaju, dolaze novi materijali i novi načini gradnje, ali osnovni principi dobre arhitekture ostaju isti: funkcionalnost, sklad, kvalitet i trajnost – kaže Vera Dragutinović.
Po njenom mišljenju najteži deo posla je pronalaženje prave ravnoteže između želja investitora, finansijskih mogućnosti, tehničkih uslova, propisa i onoga što struka prepoznaje kao dobro rešenje. Na gradilištu se najbolje vidi koliko je važno da projekat bude promišljen do detalja i da postoji saradnja između arhitekte, inženjera, izvođača i investitora. Posle toliko godina, Veri je najveće zadovoljstvo kada vidi da je ideja pretvorena u kvalitetan objekat koji traje, služi svojoj nameni i u kome se ljudi osećaju dobro.
Radeći kao arhitekta Vera je značajne poslove obavljala u Urbanizmu Opštine Vladičin Han, kao i u Direkciji za građevinsko zemljište i puteve, gde je bila i direktor. Radila je i na vođenju nadzora na izgradnji , rekonstrukciji i sanaciji zgrada u vlasništvu opštine ili njenih javnih preduzeća. Sve potrebne licence dobila je od Inžinjerske komore Srbije. Ovlašćeni je sudski veštak iz oblasti građevinarstva, a imala je i projektanski biro koji se zvao Arhitektonski biro i menadžment “ ili skraćeno ABM, što su prva slova imena njene dece.
Nova vremena donela su velike promene u arhitekturi, pre svega kroz savremene tehnologije, nove materijale i veću brigu o energetskoj efikasnosti i očuvanju životne sredine, ističe Vera Dragutinović. Sve to omogućava da se projekti realizujemo kvalitetnije i da se odgovori na zahteve savremenog života.
– Ipak, posle više od četrdeset godina rada, smatram da tehnologija i trendovi ne mogu da zamene znanje, iskustvo i ljubav prema profesiji. Treba prihvatati novine, ali sačuvati ono što je suštinski važno — funkcionalnost, kvalitet i trajnost. Ono što posebno smatram vrednim u svojoj karijeri jesu ljudi koje sam kroz posao upoznala. Saradnje su vremenom prerasle u iskrena prijateljstva koja traju i danas – kaže Vera Dragutinović.
Smatra da su arhitektura i umetnost neraskidivo povezane, jer arhitektura spaja kreativnost, estetiku i tehničko znanje. Kao što umetnik kroz svoje delo izražava osećanja i ideje, tako i arhitekta to čini kroz prostor, oblike, svetlost, boje i materijale. Verina poruka budućim studentima arhitekture je da se ovom pozivu posvete sa ljubavlju, strpljenjem i željom za stalnim učenjem.
– Arhitektura traži kreativnost, znanje, odgovornost i spremnost da se ideje pretvore u stvarnost. Iz iskustva mogu da kažem da se mnogo uči i kroz praksu, rad sa ljudima i na samom gradilištu. Zato bih budućim arhitektama poručila da budu istrajni, da veruju u sebe i da, pored stručnosti, neguju poštenje i dobre međuljudske odnose – kaže Dragutinović.
I posle više od četrdeset godina rada, i dalje ima želju za novim izazovima, idejama i projektima.
– Verujem da čovek u ovoj profesiji nikada ne prestaje da uči i stvara. Volela bih da i dalje radim na projektima koji imaju posebnu vrednost, ali i da svoje znanje i iskustvo prenesem mlađim generacijama. Smatram da je najvažnije da sačuvamo ljubav prema poslu i da iza sebe ostavimo dela na koja ćemo biti ponosni – zaključuje Vera Dragutinović.
Član je Udruženja „Goce Delčev“ u Vranju od njegovog osnivanja. S obzirom na njeno makedonsko poreklo, smatra da je očuvanje kulture i tradicije važan deo njenog identiteta.
– Trudim se da negujem jezik, običaje i vrednosti koje sam nasledila od svojih predaka i da ih prenosim na mlađe generacije. Verujem da se naša kultura čuva ljubavlju i poštovanjem prema korenima. Posebno mi je drago kada kroz druženja i različite aktivnosti u udruženju imam priliku da doprinesem očuvanju makedonske tradicije i da je predstavljam kao bogatstvo koje nas povezuje – kaže Vera Dragutinović.
***
За архитектата Вера најголемо задоволство е кога идејата ќе ја претвори во квалитетен и функционален објект што трае
Вера Драгутиновиќ, родена Васковска, е дипломиран инженер архитектура која, иако е во пензија, сè уште работи на проектирање и изведување работи на објекти. Живее и работи во Владичин Хан, а родена е во еден од најубавите делови на главниот град на Северна Македонија, во близина на Градскиот парк во Скопје.
Основното и средното образование ги завршила во родниот град, како и Архитектонско-градежниот факултет. Нејзиното прво работно место било во одделението на Проектантското биро на Рударскиот институт од Земун во Скопје. Во далечната 1982 година, љубовта ја довела во Владичин Хан, родното место на нејзиниот сопруг, каде што и денес живее со своето семејство. Нејзиното најголемо богатство и животен успех се трите деца – две ќерки и еден син, кои веќе имаат свои семејства, па така, како што вели самата, добила уште една ќерка и два сина. Има и пет внучиња. Членка е на Здружението „Гоце Делчев“ во Врање од неговото основање.
Денес, по повеќе од четириесет години работа во архитектурата и градежништвото, Вера Драгутиновиќ својата професија ја доживува како спој на знаење, уметност, одговорност и богато професионално и животно искуство.
– Архитектурата за мене никогаш не била само цртање планови и проектирање објекти. Таа е, пред сè, создавање простори во кои луѓето живеат, работат, растат и поминуваат важни делови од својот живот. Затоа сметам дека архитектот не ги обликува само зградите, туку на одреден начин влијае и врз квалитетот на животот на луѓето. Кога започнувам нов проект, најнапред настојувам да го разберам човекот за кого создавам, неговите потреби, начинот на живот и очекувањата. Подеднакво важни се локацијата, опкружувањето, намената на објектот, функционалноста, изборот на материјали, конструктивните решенија и можностите за реализација.
Технологиите и трендовите се менуваат, доаѓаат нови материјали и нови начини на градба, но основните принципи на добрата архитектура остануваат исти: функционалност, склад, квалитет и трајност“, вели Вера Драгутиновиќ. Според нејзиното мислење, најтешкиот дел од работата е пронаоѓањето на вистинската рамнотежа меѓу желбите на инвеститорите, финансиските можности, техничките услови, прописите и она што струката го препознава како добро решение. На градилиштето најдобро се гледа колку е важно проектот да биде осмислен до најситен детаљ и да постои добра соработка меѓу архитектот, инженерите, изведувачите и инвеститорите. По толку години работа, за Вера најголемо задоволство е кога гледа како идејата се претвора во квалитетен објект што трае, ја исполнува својата намена и во кој луѓето се чувствуваат пријатно.
Во текот на својата професионална кариера, Вера извршувала значајни работни задачи во Службата за урбанизам на Општина Владичин Хан, како и во Дирекцијата за градежно земјиште и патишта, каде што била и директорка. Работела и на вршење стручен надзор при изградба, реконструкција и санација на објекти во сопственост на општината или нејзините јавни претпријатија. Сите потребни лиценци ги добила од Инженерската комора на Србија. Таа е овластен судски вештак од областа на градежништвото. Имала и сопствено проектантско биро под името „Архитектонско биро и менаџмент“, скратено АБМ, што ги претставува првите букви од имињата на нејзините деца.
Новото време донесе големи промени во архитектурата, пред сè преку современите технологии, новите материјали и зголемената грижа за енергетската ефикасност и зачувувањето на животната средина, истакнува Вера Драгутиновиќ. Сето тоа овозможува проектите да се реализираат поквалитетно и да се одговори на барањата на современиот живот.
– Сепак, по повеќе од четириесет години работа, сметам дека технологијата и трендовите не можат да ги заменат знаењето, искуството и љубовта кон професијата. Треба да се прифаќаат новините, но и да се зачува она што е суштински важно – функционалноста, квалитетот и трајноста. Она што особено го сметам за вредно во мојата кариера се луѓето што ги запознав преку работата. Професионалните соработки со текот на времето прераснаа во искрени пријателства што траат и денес – вели Вера Драгутиновиќ.
Таа смета дека архитектурата и уметноста се нераскинливо поврзани, бидејќи архитектурата ги обединува креативноста, естетиката и техничкото знаење. Како што уметникот преку своето дело ги изразува чувствата и идеите, така и архитектот го прави тоа преку просторот, формите, светлината, боите и материјалите. Пораката на Вера до идните студенти по архитектура е на овој повик да му се посветат со љубов, трпение и желба за постојано учење.
– Архитектурата бара креативност, знаење, одговорност и подготвеност идеите да се претворат во реалност. Од искуство можам да кажам дека многу се учи и преку практиката, работата со луѓе и непосредно на градилиштето,,. Затоа, на идните архитекти би им порачала да бидат истрајни, да веруваат во себе и, покрај стручноста, да ги негуваат чесноста и добрите меѓучовечки односи – порачува Драгутиновиќ.
И по повеќе од четириесет години работа, таа сè уште има желба за нови предизвици, идеи и проекти.
– Верувам дека човек во оваа професија никогаш не престанува да учи и да создава. Би сакала и понатаму да работам на проекти што имаат посебна вредност, но и своето знаење и искуство да им го пренесам на помладите генерации. Сметам дека најважно е да ја зачуваме љубовта кон работата и зад себе да оставиме дела на кои ќе бидеме горди – заклучува Вера Драгутиновиќ.
Покрај професионалната работа, Вера Драгутиновиќ посебно внимание посветува и на зачувувањето на своето македонско потекло, култура и традиција. Членка е на Здружението „Гоце Делчев“ во Врање од неговото основање. Со оглед на нејзиното македонско потекло, смета дека зачувувањето на културата и традицијата е важен дел од нејзиниот идентитет.
– Се трудам да ги негувам јазикот, обичаите и вредностите што сум ги наследила од моите предци и да ги пренесувам на помладите генерации. Верувам дека нашата култура се зачувува со љубов и почит кон корените. Особено ми е драго кога преку дружењата и различните активности во здружението имам можност да придонесам за зачувување на македонската традиција и да ја претставам како богатство што нè поврзува – вели Вера Драгутиновиќ.
